Badania toruńskiego Graduału de tempore
Badania toruńskiego Graduału de tempore
W listopadzie 2019 r. zostało przeprowadzone wstępne rozpoznanie, inwentaryzacja, dokumentacja fotograficzna (w tym makro) i badania nieniszczące księgi liturgicznej z kościoła świętojańskiego, nr inw. MDT-K-003. Kodeks ten, do tej pory uważany w skąpym stanie badan za antyfonarz służący scholii parafialnego, wykonany pocz. XVI w., został zidentyfikowany jako graduał z ordinarium missae i fragmentem Sequentiarium de tempore. Na podstawie analizy styloznawczej miniatury incipitowej jego datowanie zostało przesunięte na 1. ćw. XV w. Ponadto, autorzy badań powiązali księgę toruńską z analogicznym kodeksem Graduale de sanctis z Biblioteki Diecezjalnej w Pelplinie, sygn. L2, uważanym za dziedzictwo kapituły chełmińskiej. Szczegółowe badania tego drugiego przeprowadzono w lutym 2020 r.
Analiza porównawcza (pismo, notacja, dekoracje kaligraficzne) oraz analizy materiałowe z wykorzystaniem XRF wykazały tożsamość wykonawstwa obu woluminów, analiza zawartości – ich wzajemną przynależność. Księgi są najpewniej składowymi dwutomowego Graduale de tempore et de sanctis z rozbudowanym sekwencjarzem. Powstały w 1 ćw. XV w. i były wykorzystywane do XIX w. w liturgii kapituły chełmińskiej.
Proweniencję ze skryptorium w Chełmży potwierdzają badania porównawcze i materiałowe dwutomowego antyfonarza (BDP L5–L6), spinanego w środowisku chełmińskim w 1416 r.
Mimo wykluczenia średniowiecznego związku graduału z farą Starego Miasta Torunia, księga – jako własność parafii i archiwum świętojańskiego – zostanie ujęta w Inwentarzu Sztuki Torunia jako historyczne dziedzictwo kapituły w Chełmży i świadek historycznych migracji dzieł sztuki w wieku XIX.
Badania zostały przeprowadzone dzięki życzliwości Dyrekcji Muzeum Diecezjalnego w Toruniu i Dyrekcji Biblioteki Diecezjalnej w Pelplinie. Za pomoc przy przeprowadzeniu badań, autorzy składają podziękowania p. Katarzynie Bucław z MDT.
Wyniki badań nad księgami zostały upublicznione na konferencji „Textus et Pictura. Średniowieczny kodeks rękopiśmienny jako przedmiot studiów interdyscyplinarnych”, organizator: Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu / Wydział Sztuk Pięknych UMK; Toruń,12–13 XII 2019 oraz opublikowane w artykule: Jakubek-Raczkowska Monika, Raczkowski Juliusz, Nierozpoznany graduał z kościoła świętojańskiego w Toruniu – przyczynek do badań nad księgami muzycznymi diecezji chełmińskiej w średniowieczu, „Muzyka”, t. 65, 2020, nr 1, s. 75–90.
Zobacz także:
Najnowsze wydawnictwo projektu
Ukazał się najnowszy tom serii „Studia i materiały z dziedzictwa kulturowego Torunia i regionu”, pt. „Dziedzictwo Torunia i...
"Nobility with no boundaries?", March 4th 2021
On March 4th 2021 an international online conference took place, organised by the German Historic Institute in Warsaw,...
Zakończono II etap badań nieniszczących
W II etapie badań nieniszczących w kościele pw. NMP w Toruniu, analizom w bliskiej podczerwieni IR oraz w...
VI. Congress of Polish Medievalists
Within the project Juliusz Raczkowski PhD (Qual.) participated in a national scientific symposium – the VI. Congress of...
The I. stage of non-invasive IR-examination competed
Within the framework of task No. 4-5 non-invasive examination of Medieval mural paintings and chancel stalls were performed....
The first stage of measured survey completed
The first stage of measured survey of a former Franciscan church of the Assumption of Virgin Mary. The...